Về với Lâm Đồng

Đà Lạt, thành phố cảm xúc

Mai Văn Bảo | 11/12/2018 17:16

Hình ảnh những thiếu nữ Đà Lạt trong tà áo dài trắng thướt tha

Đà Lạt đã và đang được nhìn nhận là thành phố du lịch nổi tiếng của Việt Nam, của khu vực và quốc tế; là một loại đô thị rất đặc biệt trong lịch sử đô thị, loại hình “đô thị phi đô thị”.

Đà Lạt ngay từ khi hình thành đã có “công năng gốc” là thành phố du lịch, nghỉ dưỡng. Người Đà Lạt, với những nét tính cách hiền hòa, thanh lịch, mến khách đã tạo nên ấn tượng rất riêng. Sống ở đây là một trải nghiệm khác thường. Và, Đà Lạt đang được “chăm chút” để gìn giữ bản sắc, phát triển hiện đại.

Nhà bác học người Pháp (gốc Thụy Sỹ) Alexandre Yersin, trong chuyến thám hiểm lần thứ hai vào ngày 21-6-1893, đã ghi lại cảm xúc về những người dân bản địa: “Vài làng người Lạch sống tập trung dưới chân núi Lang Biang. Họ làm ruộng lúa rất tốt và rất hiếu khách…”. Đó là những xúc cảm tốt lành để A.Yersin hình thành ý tưởng khởi lập đô thị giữa miền sơn cước - Đà Lạt.

Nửa sau thế kỷ 19, người Pháp đã đến đây và phác họa tương lai xứ sở này sẽ trở thành “thủ đô mùa hè” của Đông Dương. Nhiều kiến trúc sư cho rằng, Đà Lạt ngay từ khi hình thành đã có “công năng gốc” là thành phố nghỉ dưỡng. Đà Lạt mộng mơ, Đà Lạt trí tuệ và thanh lịch… là thương hiệu của thành phố bản sắc này.

Khí hậu mát mẻ quanh năm là một đặc thù “vô hạn” hiếm có trên thế giới, giúp Đà Lạt duy trì được lợi thế so sánh trong tiến trình phát triển, gắn với dịch vụ du lịch, nghỉ dưỡng ở cấp độ quốc tế. Mát lạnh, không khí tinh khiết và không gian e lệ… Đà Lạt được ví là chốn địa đàng. Những thứ ấy là tài nguyên hiếm hoi mà Đà Lạt sở hữu. Chúng không thể thiếu nhau. Hợp làm một, chúng tạo nên độ tiện nghi, sự cảm khoái thể xác, mà không một hệ thống công nghệ cao nào có thể tạo nên.

du khách đến với thành phố hoa đà lạt

 Du khách đến với thành phố hoa Đà Lạt

Kiến trúc sư tài danh Ngô Viết Thụ từng nói, ở Đà Lạt, nhà không thấy trọn, núi không thấy trọn, cảnh luôn ảo huyền. Thiên nhiên ấy phảng phất như nét vẽ thủy mặc, nét kiêu sa của nghệ thuật Á Đông… Di sản kiến trúc Âu - Việt phối cảnh giữa thiên nhiên Đà Lạt mang dáng nét kiêu sa quyến rũ. Đó là nét chấm phá trong tầm mắt của nhiều người khi thư thái ngắm nhìn Đà Lạt và đều có cách “đắm đuối” riêng. Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính nhìn nhận, rừng thông và kiến trúc những căn biệt thự cổ xinh đẹp, nhưng không bao giờ lạc thời đã sinh ra nỗi buồn “đặc sản”, là “linh hồn” của Đà Lạt. Hai thực thể vật chất ấy không phải là “giá trị gia tăng” mà chính là “giá trị cơ bản” của xứ sở này. Đó là nỗi buồn sang trọng được cấu thành từ “cuộc hôn phối” giữa thiên nhiên và sự kiến tạo của con người.

Khi nghiên cứu về dân tộc học ở vùng Đông - Nam Á lục địa, nhà dân tộc học nổi tiếng người Pháp G.Condominas, đã nhận xét: “Tất cả các nước Đông - Nam Á đều là các quốc gia đa dân tộc. Có thể ở những nơi khác cũng cùng là nhóm cư dân các dân tộc từ khắp mọi miền của Việt Nam, mang sắc thái văn hóa quê hương mình đến cùng tô điểm cho bức khảm văn hóa Đà Lạt ngày thêm rực rỡ”. Từ đô thị nghỉ dưỡng của người Pháp trong thời kỳ thuộc địa, trải qua biết bao thời gian cho đến nay là cả một quá trình biến động của lịch sử, lý do tạo nên những dòng hợp cư đến với Đà Lạt. Chính lẽ đó, có thể nói, nét tính cách của người Đà Lạt là sự chắt lọc, quyện hòa giữa tính thật thà, hồn nhiên của người dân tộc thiểu số bản địa với nét tế nhị, trọng lễ nghĩa của người miền Bắc; vẻ suy tư, trầm mặc, cẩn trọng của người Thừa Thiên - Huế; tính cần cù, cương nghị của người Quảng Nam, Quảng Ngãi; nét đôn hậu, phóng túng của người phương Nam; cách giao tiếp khéo léo của người Hoa và tinh thần cầu tiến, không cố chấp của người Pháp.

Nói đến người Đà Lạt là nói đến phong cách đặc trưng hiền hòa, thanh lịch, mến khách; đã đi vào văn học, nghệ thuật và là đề tài, nguồn cảm hứng không bao giờ cạn đối với văn nghệ sĩ. Phong cách đó đã lan tỏa rộng khắp trong và ngoài nước, góp phần làm nên một Đà Lạt đầy quyến rũ. Cố Giáo sư Hồ Tấn Trai, nguyên Chủ nhiệm Khoa Ngữ văn và Văn hóa học, Trường Đại học Đà Lạt, từng viết: Nói phong cách Đà Lạt, tức nói phong cách người Việt Nam đã có một quá trình Đà Lạt hóa. “Thiên nhiên, khí hậu Đà Lạt có tầm quan trọng lớn trong việc quy định tính tình người Đà Lạt. Đà Lạt một ngày như có bốn mùa, rất dễ chịu; đất đai màu mỡ, thuận lợi cho việc sản xuất. Những yếu tố đó ảnh hưởng tốt tới tinh thần, thái độ vui vẻ, cởi mở, hiếu khách của họ”, ông phân tích.

hài hòa kiến trúc và thiên nhiên đà lạt

 Hài hòa kiến trúc và thiên nhiên Đà Lạt

Một nhà nghiên cứu mô tả cách ăn mặc của người Đà Lạt vào những năm 1950, rằng: Khi đặt chân đến Đà Lạt là bạn để ý ngay cách phục sức của người dân. Khí hậu lạnh tạo cho họ một cách phục sức đường hoàng, trang nhã… Từ những người phu xe, buôn gánh bán bưng, những người lao động đến các cậu học sinh, các công chức, tất cả đều phục sức rất đặc biệt theo từng mức sống. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy một chị bán đậu hũ, với gánh hàng nhỏ bé nhưng vẫn tươm tất trong chiếc áo dài trắng thanh cảnh, khoác bên ngoài là chiếc áo len. Bộ com-lê mà bạn rất “sợ” khi phải mặc ở Sài Gòn và đã giấu kỹ trong đáy tủ, sẽ rất hợp cho bạn khi ở Đà Lạt… Chính sự mát lạnh của khí hậu Đà Lạt tạo nên trang phục của người Đà Lạt luôn kín đáo, trang nhã; trong giao tiếp luôn giữ thái độ ôn hòa lịch thiệp, cởi mở.

Đà Lạt đã và đang được nhìn nhận là thành phố du lịch nổi tiếng của Việt Nam, của khu vực và quốc tế; là một loại đô thị rất đặc biệt trong lịch sử đô thị, loại hình “đô thị phi đô thị”. Du khách đến Đà Lạt không chỉ để đắm mình trong cảnh quan thiên nhiên, mà còn chiêm ngưỡng phong thái người Đà Lạt; không chỉ thưởng thức đặc sản mà còn ngắm nhìn ánh mắt và nụ cười hiền lành của họ; không phải thuê phòng để nghỉ, mà đi tìm những giấc mơ đẹp...