Về với Lâm Đồng

Cà phê Thanh Thuỷ, Đà Lạt

Không chỉ đơn thuần là một loại thức uống, cà phê Đà Lạt đã trở thành “đặc sản văn hóa” của phố núi. Bề dày lịch sử, không gian độc đáo cùng thói quen kinh doanh, thưởng thức tao nhã đã tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt của cà phê Đà Lạt.

Khi nói về văn hóa cà phê của Đà Lạt, có lẽ cũng cần nhìn lại đôi chút lịch sử của ngành cà phê thế giới. Có tư liệu ghi rằng, vào thế kỉ thứ 9, những người chăn dê ở vùng Ka-pha, đất nước Ê-ti-ô-pi-a phát hiện đàn dê của họ sau khi ăn một loại quả màu đỏ đã hưng phấn nhảy nhót suốt đêm, họ bèn đem chuyện này kể lại với các thầy tu trong vùng - những người thường xuyên phải thức đêm để cầu nguyện. Các thầy tu đã thử nhặt hạt của loại quả này rang lên, ép lấy nước uống và trở nên tỉnh táo lạ thường. Từ đây, cà phê bắt đầu được trồng và sử dụng phổ biến ở Đông Phi. Sau đó, những người buôn nô lệ đã mang cà phê sang vùng Ả Rập. Năm 1475, quán cà phê đầu tiên xuất hiện tại thành phố Công-xăng-ti-nốp (Constantinople) thuộc đế quốc Ottoman. Thế kỉ 15 cà phê bắt đầu du nhập vào châu Âu rồi theo bước chân chủ nghĩa thực dân truyền bá đi khắp trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Thành phố Đà Lạt được khai sinh bởi người Pháp. Bởi vậy văn hóa cà phê sớm định hình như một lẽ tự nhiên, tất yếu. Trải qua những biến động của lịch sử, thành phố có nhiều đổi thay nhưng văn hóa cà phê thì vẫn được bảo lưu và ngày càng phát triển.

Tại Đà Lạt, cà phê được người Pháp trồng thử nghiệm tại trạm thực nghiệm Đan Kia - Suối Vàng từ năm 1898. Những khách sạn hạng sang đầu tiên của thành phố như Hotel Du Parc, Palace, Du Lac… thường phục vụ cà phê như một loại thức uống hảo hạng dành cho giới thượng lưu, khách nghỉ dưỡng. Vào khoảng thập niên 50 của thế

kỷ trước, các quán chuyên bán cà phê bắt đầu xuất hiện tại khu chợ Hòa Bình và cà phê dần trở nên phổ biến. Trước năm 1975, Đà Lạt có nhiều quán cà phê nổi tiếng dành cho nhiều đối tượng khác nhau. Công chức, văn nghệ sĩ, trí thức có Cà phê Tùng, Lục Huyền Cầm, Maxim’s, Thủy Tạ, Kivini; giới bình dân, “giang hồ tứ chiếng” có Bà Năm, Long, Đô-mi-nô, Mây, Vui, Văn…

cà phê dalat night

 Cà phê Đà Lạt Night.

Khi nói tới cà phê Đà Lạt, có lẽ một thiếu sót nếu không nhắc tới Cà phê Tùng tại Số 6, khu Hòa Bình. Quán này có từ năm 1956, thuộc sở hữu của gia đình ông Trần Đình Tùng và bà Lê Thị Giác. Ông Trần Đình Tùng vốn là người gốc Hà Nội, di dân vào Đà Lạt khoảng thập niên 40 của thế kỷ trước. Trước khi mở quán cà phê, chủ quán vốn là công chức của Nha Địa dư Đông Dương. Tuy nhiên, do bản tính nghệ sĩ nên ông đã bỏ đời công chức nhàm chán về nhà tự học cách cha phế cà phê rồi mở quán. Ngay sau khi xuất hiện, Cà phê Tùng đã trở thành một hiện tượng văn hóa ẩm thực độc đáo của Đà Lạt.

Sức hấp dẫn đầu tiên của cà phê Tùng chính là vị trí đắc địa do nằm giữa trung tâm phố chợ Đà Lạt. Ngồi trong quán nhìn qua lớp kính mờ, khách có thể cảm nhận rõ khung cảnh cũng như nhịp sống hằng ngày rất đặc trưng của phố núi. Nội thất quán đơn giản nhưng sang trọng, tiện ích với dãy sô-pha bọc da thấp màu cánh gián, bàn gỗ mặt ốp mi-ca, tường treo nhiều những bức tranh trừu tượng của các họa sĩ tên tuổi.

Ông chủ cùng nhân viên phong thái lịch lãm với quần tây, sơ mi trắng, thắt nơ, mang giày tây, khoác áo gi-lê, tóc được chải và vuốt keo. Đầu đĩa than và cặp loa thùng thường xuyên phát nhạc Pháp qua tiếng hát của những danh ca như Dalida, Edith Piaf, Yves Montand…

Ông Trần Đình Tùng và bà Lê Thị Giác đều đã mất cách đây khoảng hơn chục năm. Quán hiện do người con trai cả của ông bà là anh Lê Đình Thông quản lý. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng không gian và phong cách phục vụ ở Cà phê Tùng vẫn không thay đổi. Cà phê của quán vẫn là Arabica - loại cà phê hảo hạng được trồng khu vực Cầu Đất, được rang xay và chế biến theo một công thức đặc biệt. Không chỉ là nơi “níu chân” đông đảo thực khách, cà phê Tùng còn là sự lựa chọn hàng đầu của nhiều trí thức, văn nghệ sĩ khi ghé thăm thành phố hoa.

một góc cà phê tùng đà lạt

 Một góc từ cà phê Tùng, Đà Lạt.

Những năm gần đây, mức sống của người dân không ngừng nâng cao cùng với sự “bùng nổ” của hoạt động du lịch, nên các quán cà phê tại Đà Lạt xuất hiện ngày càng nhiều. Thật hiếm có một thành phố nào mà số lượng cũng như mật độ quán cà phê lại nhiều và dày đặc như ở Đà Lạt. Đi trên những con phố chính, cách khoảng vài chục mét khách có thể gặp một quán cà phê với nhiều phong cách khác nhau. Cà phê “bệt”, cà phê “cóc” đơn sơ nơi góc phố với bộ bàn ghế nhỏ, giá rẻ, phù hợp với giới bình dân, người lao động, ít có thời gian. Cà phê biệt thự sang trọng, lịch lãm dành cho những người rảnh rỗi, có điều kiện hoặc muốn tìm một không gian lãng mạn. Cà phê phòng trà dành cho người yêu âm nhạc, giới văn nghệ sĩ. Cà phê sân vườn thoáng đãng thích hợp với những ai yêu thiên nhiên, hoa cỏ. Tới Đà Lạt, du khách sẽ không tìm thấy một quán “giải khát” nào mà chỉ có những quán cà phê, dù trong quán phục vụ nhiều loại thức uống khác nhau. Người Đà Lạt khi có nhu cầu hàn huyên, gặp gỡ, hoặc có nhu cầu rủ nhau đi uống nước cũng chỉ nói là “đi cà phê”. Rõ ràng, văn hóa cà phê đã trùm lên hầu như toàn bộ “văn hóa uống” của Đà Lạt.

Bên cạnh những quán nổi tiếng, có thâm niên lâu năm vẫn còn hoạt động và chưa bao giờ giảm sức hút thì Đà Lạt thời gian gần đây xuất hiện nhiều không gian cà phê độc đáo như Cà phê Thanh Thủy bên hồ Xuân Hương với kiến trúc mái ngói màu tím nổi bật; Cà phê Home ở đường Cô Giang như đưa khách trở về không gian Đà Lạt xưa với ngôi nhà gỗ giản dị có tuổi đời hơn nửa thế kỷ, nội thất trang trí là những kỷ vật của Đà Lạt một thời, không gian quán rộng rãi, yên tĩnh, ngập tràn sắc hoa; Cà phê Mê Linh ngự trên một triền đồi bát ngát cà phê, góc nhìn thoáng rộng, bán nhiều mặt hang thổ cẩm do các nghệ nhân người dân tộc thiểu số trực tiếp sản xuất, trình diễn cho khách tham quan; Cà phê Le Chalet từ thức uống tới đồ ăn đều mang đậm phong vị Pháp; các quán Cung Tơ Chiều, Căn Nhà Xưa, Diễm Xưa đậm vẻ huyền bí, liêu trai với những ngọn nến leo lét, những bức tranh u uẩn, ca sĩ hát mộc toàn nhạc xưa, nhạc buồn…

Dù đa dạng về quy mô, phong cách, nhưng không gian cà phê Đà Lạt đều có điểm chung là ấm cúng, lãng mạn, không xô bồ. “Gu” thưởng thức chủ yếu là cà phê pha phin kiểu Pháp, hợp với cách thưởng thức từ tốn, không vội vàng. Thời tiết Đà Lạt quanh năm mát mẻ, nhịp sống chậm rãi, người Đà Lạt lịch thiệp, tâm lý hướng nội là điều kiện lý tưởng để văn hóa cà phê sớm định hình, phát triển và ngày càng hấp dẫn. Thật chí lý khi ai đó đã nói rằng, nếu tới Đà Lạt mà chưa thưởng thức cà phê thì cũng có nghĩa là chưa tới Đà Lạt, bởi một phần vẻ đẹp của thành phố này chứa đựng trong những ly cà phê sóng sánh, ngát hương.