Chương trình Chuyên đề tiếng dân tộc

Tìm lại tấm da trâu đã mất

Đơn vị sản xuất : Đài Phát thanh và Truyền hình Lâm Đồng

Người thực hiện : PHÒNG BIÊN TẬP TIẾNG DTTS ĐÀI PT-TH LÂM ĐỒNG

Thời lượng : 23.23 phút

Sự tích kể rằng, xưa lắm rồi người Chu Ru cũng biết cái chữ. Nhưng khổ thay, người Kinh khắc cái chữ lên đá, lên giấy nên giữ được lâu. Người Chu Ru khắc cái chữ trên tấm da trâu. Da trâu bi hôi thì đem ra phơi nắng. Con chó ngửi thấy thơm, tha đi ăn mất. Thế là người Chu Ru mất luôn cái chữ. Tỉnh Lâm Đồng hiện có khoảng 20 ngàn người là dân tộc Chu Ru, chủ yếu sống tập trung ở 2 huyện Đơn Dương và Đức Trọng. Một thực tế đáng buồn trong cộng đồng người Chu Ru hiện nay, là ngôn ngữ của dân tộc này chỉ được truyền khẩu ít được thể hiện dưới dạng chữ viết. Phần lớn người Chu Ru chỉ nghe và nói, chứ không thể đọc và viết được ngôn ngữ của dân tộc mình. Trước thực trạng đó, ông Ya Loan ở thôn K’Lót, xã Tu Tra, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng đứng ra dạy chữ Chu Ru cho bà con trong buôn làng. Mong muốn lớn nhất của ông Ya Loan là con chữ của người Chu Ru phải được phát huy từ thế hệ này qua thế hệ khác, mục đích cuối cùng là góp phần bảo tồn nét văn hóa của dân tộc, đặc biệt là bảo tồn chữ viết và ngôn ngữ của người Chu Ru”. Việc ông Ya Loan tự nguyện đứng ra dạy chữ Chu Ru cho bà con đã thắp thêm niềm tin về tương lai tươi sáng của con chữ Chu Ru giữa núi rừng, như khẳng định rằng người Chu Ru đã tìm được tấm da trâu một thời đánh mất. Ngoài đồng biên soạn 2 cuốn từ điển Viêt – Chu Ru và Chu Ru – Việt thì trong suốt hơn 13 năm (từ 2005 đến nay) ông Ya Loan đã trực tiếp giảng dạy tiếng Chu Ru cho trên 450 học viên là cán bộ người Kinh và người dân tộc Chu Ru trong các buôn làng đã đọc thông viết thạo ngôn ngữ Chu Ru. Là thành viên Ủy Ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lâm Đồng, ông Ya Loan đã cùng với các già làng, người có uy tín trong thôn buôn, trong xã tuyên truyền vận động bà con xóa bỏ các tập tục lạc hậu như mê tín dị đoan, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, nạn thách cưới nặng nề, ốm đau nhờ thầy cúng, thầy mo về nhà cúng mà không chịu đi bệnh viện…. Không những vậy, Ya Loan còn trực tiếp hướng dẫn cho người dân phải chấp hành tốt các chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước, thực hiện nếp sống văn minh, đoàn kết để bảo vệ an ninh thôn xóm, khuyến khích người dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất để xây dựng gia đình no ấm, buôn làng khang trang. Những cống hiến của ông Ya Loan đã được các ngành, các cấp từ địa phương đến Trung ương trao tặng nhiều giấy khen và bằng khen. Vinh dự hơn, ông Ya Loan 2 lần được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen vào các năm 2010 và 2017. Đó là những cống hiến không mệt mỏi suốt một thời gian dài của ông Ya Loan vì sự văn minh, no ấm và bình yên của buôn làng.